Interesimi i diplomacisë franceze për krahinën e Mirditës gjatë krizës lindore të viteve ’70 të shek. XIX
Parole chiave:
Preng Bibë Doda, Krahina e Mirditës, Franca, PerandoriaAbstract
Në këtë kumtesë synohet të trajtohet qëndrimi i Francës si dhe përpjekjet e diplomacisë së saj për të qenë sa më afër zhvillimeve politike, ushtarake, administrative dhe fetare që ndodhnin në krahinën e Mirditës gjatë viteve ‘50-70 të shek. XIX. Në këtë punim, pasqyrohet interesimi i Francës për mbrojtjen e të drejtave ab antique të mirditorëve, të cilat, ata i gëzonin prej shekujsh. Përmes kësaj kumtese jepen të dhëna me interes lidhur me momentin e kthimit të Preng Bibë Dodës në Mirditë, pas një qëndrimi të gjatë në Stamboll. Po ashtu, pasqyrohen mendimet e diplomatëve francezë mbi personalitetin e kapedanit të Mirditës. Përmbajtja e kumtesës përpiqet t’i japë përgjigje pyetjes nëse ndërhyrja e diplomacisë franceze pranë Portës së Lartë pati efekt dhe ndikoi në zbutjen e qëndrimit të shtetit osman ndaj Preng Bibë Dodës dhe banorëve katolikë të kësaj krahine. Gjatë paraqitjes së saj, shqyrtohet dhe analizohet qëndrimi i diplomacisë franceze gjatë Krizës Lindore të viteve ‘70 të shek. XIX, përballë përpjekjeve të Portës së Lartë për të nxitur përçarjen midis banorëve të kësaj krahine; ndaj përpjekjeve të Cetinës për përfshirjen e banorëve të Mirditës në një përplasje të fortë me shtetin osman; qëndrimin e mbajtur ndaj tensionimit të marrëdhënieve të Portës së Lartë me Preng Bibë Dodën gjatë kryengritjes mirditore si dhe pas hyrjes së trupave osmane në Orosh, në qendrën e krahinës së Mirditës. Në kumtesë evidentohet fakti se acarimi i marrëdhënieve të autoriteteve osmane me kapedanin e Mirditës, Preng Bibë Dodën, nxiti qeverinë franceze për të marrë një rol më aktiv në mbrojtje të familjes së tij dhe të disa prej përfaqësuesve më të shquar të kësaj krahine. Po ashtu, pasqyrohet dhe shqyrtohet me kujdes qëndrimi i mbajtur nga diplomacia franceze ndaj përpjekjeve të Preng Bibë Dodës për t’u Sali KADRIA 70 angazhuar përkrah forcave të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit në luftë kundër Malit të Zi për mbrojtjen e trojeve shqiptare.Downloads
Riferimenti bibliografici
1. Charles A. Frazee, Catholics and Sultans - The church and the Ottoman Empire,
2. Ignace de Testa, Recueil des traités de la Porte Ottomane avec les puissances
3. Ch. A. Frazee, Catholics and Sultans..., f. 68.
4. Po aty.
5. Annelise Wernicke, Teodor Ippen dhe Shqipëria në fokusin e Perandorisë Aus-
7. Dom Ndoc Nikaj, Kujtime të nji jete së kalueme - Trazime jete, Tiranë: Onufri,
8. T. Toleva, Influenca e Perandorisë Austro-Hungareze në ndërtimin e kombit shqip-
9. Archives du Ministère des Affaires Étrangères (më tej: AMAE), Correspondance
10. Giuseppe Pochetinno, Historija e Shqypnis deri në vj. 1916, përkthyer nga Dom
11. AMAE, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 73r
12. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 71-72,
13. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 146
14. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 150
15. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 178
16. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 199
17. N. Loka, Preng Bibë Doda i Mirditës…,f. 60.
18. Luigj Martini, Princi pa fron i Mirditës: Mirdita përmes liderëve, Tiranë: Mirgeer-
19. AMAE, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 199
20. Po aty.
21. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 226
23. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 257 r -
24. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 447
25. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 257
26. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 353
27. G. Ll. Arsh; I. G. Senkevic; Nina D. Smirnova, Histori e shkurtë e Shqipnisë, përk-
28. G. Pochetinno, Historija e Shqypnis deri në vj. 1916…, f. 43.
29. T. Toleva, Influenca e Perandorisë Austro-Hungareze në ndërtimin e kombit shqip-
30. A. Wernicke, Teodor Ippen dhe Shqipëria..., f. 32-33; At Paulin Margjokaj, Kush
31. N. Loka, Preng Bibë Doda i Mirditës…, f. 60.
32. A. Wernicke, Teodor Ippen dhe Shqipëria..., f. 184-185.
34. T. Toleva, Influenca e Perandorisë Austro-Hungareze në ndërtimin e kombit shqip-
35. D. Ndoc Nikaj, Kujtime të nji jete së kalueme..., f. 61-62.
36. AMAE, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 257
37. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 353 r –
38. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 257
39. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 412
40. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 402
42. AMAE, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 441
43. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 451
44. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 455
45. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 490
46. Nikollë Loka, Preng Bibë Doda i Mirditës…, f. 63.
47. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 476 r,
48. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 507
49. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 487 rv,
50. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 627
51. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 593
52. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 611 r
53. Nikollë Loka, Preng Bibë Doda i Mirditës…, f. 70.
54. Po aty, CPC, Paris 1876-1877, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 20, fl. 40
56. AMAE, CPC, Paris 1877-1878, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 21, fl. 154
57. Protocols of Congress of the representatives of Great Britain, Austria-Hungary,
58. Po aty.
59. AMAE, CPC, Paris 1877-1878, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 21, fl. 329 r
60. Po aty, CPC, Paris 1877-1878, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 21, fl. 208
62. AMAE, CP, Paris 1880, Ambasada e Francës në Stamboll, vol. 435, fl. 130 r - 137
63. Po aty, CPC, Paris 1877-1878, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 21, fl. 176
64. Po aty, CPC, Paris 1877-1878, Konsullata e Francës në Shkodër, vol. 21, fl. 208
65. Po aty, Correspondance Politique (më tej: CP), Paris 1880, Misioni i Francës në
66. Lidhja Shqiptare e Prizrenit në burimet angleze (Lufta shqiptaro-malazeze dhe
67. Po aty, dok. 164, f. 200-202, Kirby Green, konsulli anglez në Shkodër për kontin
68. AMAE, CPC, Paris 1880-1883, Konsullata e Francës në Shkodër, vëll. 22, fl. 104
69. Po aty, CPC, Paris 1880-1883, Konsullata e Francës në Shkodër, vëll. 22, fl. 118
70. Po aty, CPC, Paris 1880-1883, Konsullata e Francës në Shkodër, vëll. 22, fl. 194
