Qendra urbane e Durrësit dhe ruajtja e trashëgimisë arkitekturore nga antikiteti në mesjetë
Parole chiave:
Durrës, trashëgimia arkitekturore, antikiteti, mesjetëAbstract
Trashëgimia arkitekturore e qytetit të Durrësit shtrihet nga antikiteti në mesjetë me një shtresëzim të arkitekturës ilire, greke, romake, bizantine, anzhuine e veneciane. Artikulli ka si qëllim që të analizojë arkitekturën e Durrësit nga antikiteti deri në mesjetë. Lidhur me shtrirjen dhe zgjerimin e qytetit antik ka pasur këndvështrime të ndryshme të studiuesve francezë dhe austriakë. Bërthama e qytetit antik ilir dhe grek u krijua përreth Akropolit ose kështjellës së sipërme dhe kështjellës së detit. Në fakt, pati disa periudha rindërtimi të tyre dhe të mureve rrethues. Në periudhën romake qyteti u zgjerua drejt veriut dhe lindjes deri në Kepin e Palit. Por me krijimin e arkondisë, temës së Durrësit e Principatës së Arbërit, fortifikimi bizantin u rrudh brenda perimetrit të mëparshëm. Për një periudhë të shkurtër, fortifikimet u përforcuan edhe nga normanët dhe anzhuinët (1274-1280). Më pas venecianët hasën vështirësi për sa i përket mbrojtjes së mureve në vitet 1392-1501 për shkak të shtrirjes së tyre të madhe, prandaj dhe menduan ta kthenin Durrësin në një ishull duke e rrethuar atë me një kanal për ta mbrojtur më mirë, por nuk arritën për shkak të prurjeve aluvionale. Studimi i shtresave arkitekturore të periudhave të ndryshme kohore është detyrë e studiuesve.Downloads
Riferimenti bibliografici
1. Gjerak Karaiskaj, „Kalaja e Durrësit në Mesjetë“, në Monumentet, 13, (1977), 30-
2. Dorian Hatibi, Kronologji e Durrësit, (Durrës: Jozef, 2001), 48-49.
3. Appian, Bella civilia, (Historia Romana) Biblioteca Teubneriana, vol. II, (Berlin:
4. Eduard Shehi, “Rishikim mbi topografinë e Durrësit antik në dritën e të dhënave të
5. Historia e popullit shqiptar, (Tiranë: Akademia e Shkencave të Shqipërisë, Toena,
6. Camillo Praschniker, Arnold Schober, Archäologische Forschungen in Albanien und
7. Konstantin Jirecek, “Pozicioni dhe e kaluara e qytetit të Durrësit” në Nga Shkodra
9. Sara Santoro, Afrim Hoti, Barbara Sassi, “L’amfiteatro romano di Durazzo, studi e
10. “Arkitektura në shek. VI-XV”, në Historia e Shqipërisë, (Tiranë: Toena, 2002),
11. Afrim Hoti, “Archeological and historical data on Durrachionin during the transi-
12. Konstantin Jirecek, “Pozicioni dhe e kaluara e qytetit të Durrësit” në Nga Shko-
14. A. Hoti, Archeological and historical data…, 88.
15. Aleksandër Meksi, “Albanian bishopric Gjon Kastrioti and the quarrel about bor-
16. K. Jirecek, “Pozicioni dhe e kaluara...”, 82.
17. Apollon Baçe, “Fortifikimet e antikitetit të vonë në vendin tonë”, Monumentet, 11,
18. E. Shehu, Topologjia e Durrësit, 131.
19. Gj. Karaiskaj, “Kalaja e Durrësit në Mesjetë…”, 38; E. Shehu, Topologjia e
20. S. Santoro et A. Hoti, B. Sassi, L’anfiteatro..., 728.
21. Po aty.
22. S. Santoro et A. Hoti, B. Sassi, L’anfiteatro, 729.
23. Gj. Karaiskaj, “Kalaja e Durrësit në Mesjetë”, 31; C. Praschniker, A. Schober, Ar-
24. E. Shehu, Topografia e Durrësit, 328-329.
25. Aleksandër Meksi, Monumentet në një vepër historike Alain Ducellier “La façade
26. Giuseppe Valentini, “Dell’Amministrazione veneta in Albania”, në ed. Agostino
27. Marin Sanudo, I Diari, Venezia: Rinaldo Fulin, 1880, vol. 3, 943-944. Letër e 24
28. Po aty, 895, 896.
29. Po aty, 867.
30. Senato Mixti (më tej Sen. Mix) 48. 14t-15, 1354. G. Valentini, Dell’Amministrazi-
31. Johann Georg von Hahn, Studime shqiptare, e përkth. Veniamin Dashi, Afrim Koçi,
32. Oliver Jens Schmitt, Arbëria venedike, përkth. Ardian Klosi, (Tiranë: Fjala, 2014),
33. Po aty, 499; Gj. Karaiskaj, “Kalaja e Durrësit…”, 41, K. Jirecek, Pozicioni dhe e
34. E. Shehu, Topografia e Durrësit..., 304; Eduard Shehu, Rudenc Ruka, Eduart Caka,
35. Milan Sufflay, Qytetet dhe Kështjellat e Shqipërisë kryesisht në Mesjetë, përgatiti
36. C. Praschniker, A. Schober, Archeologische Forschungen in Albanien und Monte-
37. Eduard Shehi, “Evoluimi i linjës juglindore të fortifikimeve të Durrësit dhe datimi
38. Gj. Karaiskaj, Kalaja e Durrësit..., 39.
