Burime e të dhëna dokumentare mbi figura të rëndësishme të historisë kishtare të shekullit XVII

Abstract

Në një sërë relacionesh kishtare e trajtesash dokumentare që lidhen me shekullin XVII gjurmohen indice mbi figura të rëndësishme të historisë kishtare të viseve arbërore. Një pjesë e tyre gjendet e reflektuar në të përkohshmet e dekadave të para të shekullit të kaluar, në një masë të konsiderueshme dhe në gjuhën shqipe, duke qenë referenciale për një sërë qasjesh e krahasimesh me tekstet që rezultojnë në gjuhën latine. Vëllimet përkatëse të veprës madhore “Illyricum Sacrum”, ndër të cilët dhe Tomus septimus, Venetiis, 1817, me autorë D. Farlatin S.I. dhe I. Coletin S.I., por dhe shënimet në kaligrafi të prelatëve të kishës arbërore përmbajnë dhe reflektimin e ecurisë në zhvillime konkrete që lidhen veçanërisht me ipeshkvitë, dioqezat, ndarjet kryesore administrativekishtare të krahinave të caktuara, të pasqyruara dhe në akte të kuvendeve kishtare, si momente e monumente të një kujtese historike të çmuar. Jo pak shtysa për orientime studimore në lëmi të gjurmimeve albanologjike burojnë nga një pasuri e tillë dokumentare, përfshirë dhe të shkruarit e emrave të përveçëm dhe gjendjen e mëhershme të emërtimeve me një vlerë të qartë toponimike e topografike. Autorët me të cilët përfaqësohet letërsia e vjetër shqipe janë pjesë e pandarë e një dokumentacioni të tillë, të rimarrë tradicionalisht dhe në studimet tematike mbi historinë e viseve arbërore të kësaj periudhe.