Principatat shqiptare në Mesjetë dhe shtrirja e tyre në Kosovë
Parole chiave:
Balshajt, Dukagjinët, Kastriotët, Kosova, Prizreni, Peja, RaguzaAbstract
Pas rënies së Mbretërisë së Rashës dhe dobësimit të Perandorisë Serbe në gjysmën e dytë të shekullit XIV , si dhe me dobësimin e Perandorisë Osmane në shekullin XV , në trojet arbërore u formuan principata të fuqishme, ndër të cilat veçohen Balshajt, Dukagjinët dhe Kastriotët. Këto principata shtrinë pushtetin e tyre edhe në territore të Kosovës së sotme. Në gjysmën e dytë të shekullit XIV , Principata e Balshajve, me qendër në Shkodër, nën udhëheqjen e Gjergj I Balshës, përfshiu Prizrenin, Pejën dhe vise të tjera të Kosovës, duke forcuar lidhjet tregtare përmes rrugëve që lidhnin qytetet bregdetare me tregjet e Kosovës. Principata e Dukagjinëve, me qendër në Lezhë, shtrihej nga Lezha e Zadrima deri në pjesë të Kosovës së sotme. Kufijtë e saj ndryshuan sipas zhvillimeve politike, ndërsa princat e saj zhvilluan marrëdhënie të rëndësishme ekonomike dhe diplomatike me Republikën e Raguzës dhe Republikën e Venedikut. Në shekullin XV , Principata e Kastriotëve, me qendër në Krujë, forcoi pozitën e saj politike dhe ekonomike. Marrëveshja e Gjon Kastriotit me Raguzën (1420) dëshmon administrimin e territorit nga Shufadaja deri në Prizren, duke përfshirë edhe Rrafshin e Dukagjinit dhe Malësinë e Sharrit.Downloads
Riferimenti bibliografici
1. Historia e popullit shqiptar I, Ilirët Mesjeta Shqipëria nën Perandorinë Osmane
2. Kosova Vështrim Monografik, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Pr-
3. Po aty, f. 173.
4. Krijimi i themave filloi qysh para shekullit VII. Gjatë shekullit IX-X thema ka qenë
6. Spisi Stevana Prvovenčanoga në Spis Svetog Save”, II, (Drzavna stamparija kralev-
7. Selami Pulaha, “Shqiptarët dhe beteja e Fushë-Kosovës e vitit 1389”, Beteja e
8. Dimitrije Bogdanović, Kniga o Kosovu, Beograd, 1985, f. 47-48.
9. Selami Pulaha, “Shqiptarët dhe beteja”..., f. 26.
10. Иларион Руварац, “Прилози за Српску Повест”, Летопис Матице Српске,
11. Bedri Muhadri, Prizreni në mesjetë shek. XI-XV, Prishtinë, 2013, f. 34-35.
12. Mihalo Diniš, Dva savremenika sa Boja na Kosovu, GLAS SKA CCXXXII / 92,
13. Skender Rizaj, Kosova, dje, sot dhe nesër, Prishtinë, 1992, f. 9.
14. Po aty, f. 39
15. Lufta shqiptaro-turke në shekullin XV-Burime osmane, përgatitur për shtyp nga
16. Lufta shqiptaro-turke..., f. 42.
17. Vjekoslav Klaić, Povijest Hrvata knj III, Zagreb, 1985, f. 259.
18. Skender Rizaj, Kosova Gjatë shekujve XV, XVI, XVII, Prishtinë 1982, f. 273.
19. Pëllumb Xhufi, “Shqiptarët e Jugut në betejën e Fushë Kosovës”, Beteja e Kosovës
21. Po aty, f. 235.
22. Muhamet Mala, Shqiptarët dhe Evropa qendrore gjatë shekujve XII-XVII, Zagreb,
23. Po aty.
25. Milan Shuflaj, Serbët dhe shqiptarët-Historia e shqiptareve të Veriut, Tiranë, 2001,
26. Giuseppe Gelcich, Zeta dhe dinastia e Balshajve, Tiranë, 2009, f. 18.
27. Šhuflaj, Serbët dhe shqiptarët..., f.111.
28. Qerim Dalipi, Arbëria midis Republikës së Venedikut dhe Perandorisë Osmane
29. Gjon Berisha, Arbërorët ndërmjet kishës perëndimore dhe asaj të lindore gjatë
30. Berisha, Arbërorët..., f. 248.
31. Gelcich, Zeta dhe Dinastia, f. 19.
33. Pranvera Bogdani, Balshajt Lufta e Principatës së Balshajve dhe sundimtarëve të
34. Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia, college Ludovicus de
35. Historia e popullit shqiptar I, Tiranë, 2002, f. 301.
36. Šuflay, Serbët dhe shqiptarët..., f. 25.
38. Historiani kroat me prejardhje arbëreshe, Giuseppe Gelcich, për momentet e para
39. Šufflay, Serbët dhe shqiptarët, f. 36.
40. Guiseppe Gelcich, Zeta dhe dinastia, f. 94.
41. Jahja Drançolli, Raguzanët në Kosovë, Prishtinë, 1986, 119 ; Konstantin Jireček,
42. Pranvera Bogdani, “Prirjet drejt bashkimit shtetëror të trojeve shqiptare në gjysmën
43. Sufflay, Serbët dhe shqiptarët, f. 36.
44. Qerim Dalipi, Arbëria midis Republikës së Venedikut , f. 65.
45. Gelcich, Zeta dhe dinastia, 92; Lulëzim Lajçi, Shkodra në shekullin XV, Prishtinë,
46. Pëllumb Xhufi, Nga Paleologët te Muzakajt - Berati dhe Vlora në shekujt XII-XV,
47. Pranvera Bogdani, “Prirjet drejt bashkimit shtetëror të trojeve shqiptare në gjysmën
48. Balš (II) Ragusinis dat potestatem in sius terris libere mercaturam faciendi; “por-
50. Intulacioni përmban emrin dhe titullin e autorit që jep dëshminë (poveljen). Tërna-
51. Malltezi, Beteja e Fushë-Kosovës..., f. 24.
52. Burime të zgjedhura për historinë e Shqipërisë II, Shek. XIII-XV, Tiranë, 1962, dok.
53. Burime të zgjedhura, dok. 112, 186.
54. Po aty, dok.112,186.
56. Xhufi, Nga Paleologët..., f. 273.
57. Vatrolsav Jagići, ”Konstantin Filofof i njegov život Stefan Lazarevića despota
58. Xhufi, Nga Paleologët..., f. 273.
59. Strazimiri, si vëlla më i madh, kishte gjithmonë privilegjin e moshës në marrëdhënie
61. Istorija Crne Gore Od kraj XII do kraja XV vijeka, Tom 2, Sima Cirkovic, Dimitrije
62. Burime të zgjedhura, II, dok.112, 186. “Të kalojnë të lirë tregtarët e Dubrovnikut
64. Bogdani, “Lufta e Principatës së Balshajve”, f. 54.
65. Po aty, f. 54.
66. Pranvera Bogdani, “Kosova në shtetin feudal shqiptar të Balshajve”,” E vërteta mbi
67. Bogdani, “Kosova në shtetin feudal shqiptar të Balshajve”, f. 118.
68. Po aty. f. 118.
69. Po aty.
71. Po aty, f. 117-119.
72. Në fushën e betejës që u zhvillua më 18. shtator 1385, mbetën të vrarë shumë
73. Gjenealogjinë e tyre më të hollësishme e ka dhënë Karl Hopf duke u orvatur që të
74. Historia dhe Gjenealogjia e shtëpisë Muzaka, shkruar nga Don Gjon Muzaka, des-
75. Bozhiq, “Dukagjinët”..., f. 682.
76. Xhufi, Nga Paleologët..., f. 365; Të dhënat e para të Kronikës i paraqiti G. Von
77. Thuhej që nga kohët e lashta se origjina e tyre vinte nga trojanët dhe pastaj ishin
78. Ai zot Dukagjini (i parë) qe vrarë nga vasalët e tyre në fshatrat e Ndërfanit, sepse
79. Milan Šufflay Serbët dhe shqiptarët, Tiranë, 1929, f. 189-190.
80. Në trevat e Pultit në shek. XIV - XV shtriheshin zotërimet e feudalëve Spanë,
81. Stephanus Nemanja, Serbiaa magnus županus in donatione monasteroi Chilandar
83. Kahreman Ulqini, “Prejardhja dhe zhvillimi i toponimit “Dukagjin”, f. 121.
84. Ivan Bozhiq, “Dukagjinët”, Përparimi, nr. 6-7, Prishtinë1968, f. 690.
85. Po aty, f. 691.
86. “(1387, mense decembari. Alexii) Leka et Paulus Dukagin fratres Ragusinis per-
87. Historia e popullit shqiptar I, f. 311.
88. Kostantin Jeriçek, Historia srba I, Beograd, 1958, f. 280.
89. Skender Rizaj, Kosova gjatë shekujve XV, XVI dhe XVII, Prishtinë, 1982, f. 30.
90. “Erdhën pastaj edhe princërit shpirt mëdhenjë Nikollë e Pal Dukagjini, që të dy të
91. Marin Barleci, Historia e jetës dhe veprave të Skënderbeut, Prishtinë, 1967, f. 93;
92. Baleci, Historia e jetës dhe veprave të Skënderbeut..., f. 119.
93. Po aty, f. 311.
94. “Këto janë pakte për Kështjellën e Lezhës, të firmosura nga burrat fisnik vëllezërit
95. Malltezi, “Dukagjinët dhe Skënderbeu”..., f. 85.
96. Historia e popullit shqiptar I , f. 311.
97. Historia e popullit shqiptar I , f. 311; “Jonimët ishin një familje e vjetër fisnike. Një
98. Historia e popullit shqiptar I, f. 312.
99. Monografia Peja Vështrim monografik për Komunën e Pejës, Kryeredaktor,
100. Monografi, Peja, f. 85.
101. Malltezi, Dukagjinët dhe Skënderbeu..., f. 84.
103. Burime të zgjedhura, dok. 233.
104. Kristo Frashëri, Skënderbeu jeta dhe vepra, Tiranë, 2002, f. 83.
105. Burime të zgjedhura, dok. 233.
107. Biçoku, Kastriotët..., f. 10.
108. Kasem Biçoku, “Rrugët nëpër vilajetin e Krujës të shek. XV dhe lokalizimi i Shu-
109. Fjalori Enciklopedik shqiptar, Tiranë, 1985, f. 461.
110. Historia e popullit shqiptar I (botimi i dytë), Prishtinë, 1969, f. 235.
111. Rizaj, Kosova gjatë shekujve..., f. 30.
112. Biçoku, Kastriotët në Dardani..., f. 10.
114. Fjalori enciklopedik shqiptar, Tiranë, 1985, f. 965.
115. Thoma Kacorri, “Një letër e panjohur nga Arkivi i Republikës së Raguzës dërguar
116. Po aty, f. 428.
