Transformimet urbane në Dardani gjatë antikitetit të vonë: ndikimi i invazioneve barbare në ripërkufizimin e qendrave urbane (shek. IV-VI)

Résumé

Kumtesa trajton transformimet urbane në territorin e Dardanisë gjatë antikitetit të vonë, në kuadrin e krizave që pasuan shpërbërjen graduale të strukturave romake dhe valët e njëpasnjëshme të invazioneve barbare. Vëmendja përqendrohet te qendrat kryesore urbane, Scupi, Ulpiana, Naissusi dhe Municipium DD, të cilat, si qendra administrative, ekonomike dhe ushtarake, pasqyrojnë ndërveprimin mes dinamikave të brendshme dhe presioneve të jashtme. Analiza mbështetet në një qasje të kombinuar historike dhe arkeologjike dhe shqyrton proceset e fortifikimit, tkurrjes dhe fragmentimit urban, humbjen graduale të funksioneve publike, orientimin e hapësirës drejt qendrave religjioze, si edhe, në disa raste, braktisjen ose ripërdorimin e qendrave ekzistuese. Transformimet urbane nuk ishin pasojë e menjëhershme e shkatërrimeve, por pjesë e një procesi të gjatë, që pasqyron kalimin drejt një forme të re të jetës urbane. Në këtë kuptim, kumtesa vë në qendër dilemën midis “rënies” së qytetit klasik romak dhe ripërcaktimit të tij funksional, si pjesë e ndryshimeve më të gjera që shënojnë kalimin nga antikiteti i vonë në mesjetën e hershme.