Delimitacioni i kufirit ndërmjet Perandorisë Osmane dhe Principatës së Serbisë në vitet 1878-1879 në optikën e diplomacisë britanike
Mots-clés :
diplomacia britanike, Kongresi i Berlinit, kufiri osmano- serb, Lidhja Shqiptare e Prizrenit, muhaxhirët shqiptarëRésumé
Ky punim trajton procesin e delimitacionit dhe demarkacionit të kufirit ndërmjet Perandorisë Osmane dhe Principatës së Serbisë në vitet 18781879, duke e shqyrtuar atë kryesisht në optikën e diplomacisë britanike. I mbështetur në British Parliamentary Papers, në korrespondencën konfidenciale të Foreign Office-it dhe në raportet e komisionerëve dhe ushtarakëve britanikë në terren, studimi argumenton se përcaktimi i këtij kufiri nuk ishte një procedurë thjesht teknike, por një proces thellësisht politik, i kushtëzuar nga rivaliteti ndërmjet Fuqive të Mëdha dhe nga nevoja për të ruajtur ekuilibrin ballkanik pas Kongresit të Berlinit. Analiza tregon se Britania e Madhe, ndonëse formalisht mbante qëndrim arbitri, në praktikë u përpoq të kufizonte zgjerimin strategjik serb dhe të ruante për Perandorinë Osmane pozicionet kyçe që mbronin arteriet drejt Kosovës. Në të njëjtën kohë, raportet britanike dëshmojnë se faktori shqiptar dhe rezistenca e popullsisë vendëse, sidomos në sfondin e krizës së muhaxhirëve dhe të veprimit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, u perceptuan si element vendimtar për stabilitetin e kufirit të ri. Përfundimisht, punimi arrin në konkluzionin se kufiri osmano-serb i viteve 1878-1879 përbënte jo vetëm produkt të diplomacisë evropiane, por edhe një pikënisje të institucionalizimit të ndarjes shqiptaro-serbe në këtë hapësirë.Téléchargements
Références
1. Të dyja palët fillimisht pranuan një parim të përkohshëm të mosndërhyrjes, si dhe
2. Gjatë bisedimeve për kufijtë e Bullgarisë dhe të Serbisë pas disfatës osmane në
3. Rusia nuk i mbështeste pretendimet serbe për zgjerim territorial në drejtimin lindor,
4. Čedomir Popov, Francuska i Srbija 1871-1878 (Beograd: Srpska Akademija Nauka
5. Istorija Srpskog Naroda, red. Vladimir Stojančević et. al. (Beograd: Srpska Kn-
7. Bëhet fjalë për Komisionin e Kufijve i cili do të obligohej ta kryente përkufizimin
8. British Parliamentary Papers, House of Commons (në vijim: BPP, H.C.) (38.), 1878.
9. Nga këtu e tutje, të gjitha kllapat e thyera [...], nënkuptojnë ndërhyrjen apo komentin
10. Emërtimi Turqi për Perandorinë Osmane, ndonëse i gabuar, ka qenë prej shekujsh
11. BPP, H.C. (38.), 1878. LXXXIII.83, Protocol no. 8.-Sitting of June 28, 1878.
12. Lidhur me çështjen e Vranjës, G. Gravier nënvizon: “Në lindje të Llapit, pjesa më
13. Popov, Francuska i Srbija 1871-1878, 417.
14. Gravier, Les Frontières Historiques de la Serbie, 140-141.
15. Istorija Srpskog Naroda, 417-418. Në ato rrethana kritike për interesat e Serbisë, me insistimin e princit Milan
16. Popov, Francuska i Srbija 1871-1878, 418-419; Gravier, Les Frontières Historiques
17. BPP, H.C. (38.), 1878. LXXXIII. 83. Protocol no. 15.-Sitting of July 8, 1878. Present: For Germany-Prince Bismarck, M. de Bülow, Prince Hohenlohe-
19. Daut Dauti, Çështja shqiptare në Diplomacinë Britanike 1877-1880 (Shkup:
20. BPP, H.C. (38). 1878. LXXXIII. 83, (IV). Protocol No. 19, July 12, 1878. Map of
21. BPP, H.C. (38). 1878. LXXXIII. 83. Despatch from the Marquis of Salisbury in-
22. Ibid. “Tracing from Austrian Staff Map, showing discrepancies between it and the
23. The National Archive, Foreign Office (në vijim: TNA, FO), 424/75, C. 2335, Trac-
24. Samardžić, Evropa i obeležavanje granica Srbije, 46.
25. BPP, H.C. [39]. 1878-79. LXXX. 80, no. 16, Mr. Macdonell to the Marquis of Salis-
26. BPP, H.C. [39]. 1878-79. LXXX. 80, no. 57, Mr. A. H. Layard to the Marquis of
28. BPP, H.C. [39]. 1878-79. LXXX. 80, no. 56, Mr. Gould to the Marquis of Salis-
29. https://www.vranjenews.rs/news/tri-vranjske-tekije-turske-bogomolje-na-
30. BPP, H.C. [39]. 1878-79. LXXX. 80, no. 104. Major Wilson, R.E., to the Marquis
33. BPP, H.C. [39]. 1878-79. LXXX. 80, no. 122. Major Wilson, R.E., to the Marquis
35. Në një raport të 26 shkurtit 1879, Mr. Gould njofton: “Si hap paraprak drejt
36. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no. 109, Mr. Gould to the Marquis of Salisbury.
37. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no.121. The Marquis of Salisbury to Mr. Gould.
38. Sipas historiografisë shqiptare, popullsi shqiptare kishte në numër më të madh
39. Ndër burimet më relevante mbi popullsinë e Sanxhakut të Nishit në prag të Krizës
40. TNA, FO. 424, 79, HN 05140, no. 200. Major Wilson, R.E., to the Marquis of
42. TNA, FO. 424, 80, HN 05140, Inclosure 2 in no. 338. Lieutenant Ross of Bladens-
45. TNA, FO. 424, 81, HN 05140, no. 229. Mr. Gould to the Marquis of Salisbury.-(Re-
47. TNA, FO. 424, 83, HN 05188, no. 376. Mr. Gould to the Marquis of Salisbury.-(Re-
48. TNA, FO. 424, 83, HN 05188, no. 484. Inclosure in no. 484. Consul-General Blunt
49. https://www.radionis.rs/prvi-plan-oslobodjenog-nisa-americki-dobrovoljac-iscrtao-
50. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no. 107. Captain Anderson, R.E., to the Marquis
51. Kryeministri serb Ristić dhe princi Milan e konsideruan si të gabueshëm faktin që
52. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80. no. 107 Captain Anderson, R.E., to the Marquis
53. Edhe në historiografinë serbe theksohet roli dhe autoriteti i komisionerëve britanikë
54. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no. 107. Captain Anderson, R.E., to the Marquis
55. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no. 109, Mr. Gould to the Marquis of Salis-
56. Ibid.
59. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no. 111. Mr. Gould to the Marquis of Salisbury.
60. Ibid.
61. TNA, FO. 424, 84, HN 05188, no. 200. Mr. Gould to the Marquis of Salisbury. ‒‒
63. Ibid.
64. Ibid.
65. Mbi këtë çështje autori serb M. Jagodić nënvizon: “Kryeministri serb Jovan Ristić
66. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no. 113. Mr. Gould to the Marquis of Salis-
67. BPP, H.C. (41). 1880. LXXX. 80, no.103. Mr. Gould to the Marquis of Salis-
68. Ibid.
69. TNA, FO. 424, 87, HN 05188, no. 47. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
70. TNA, FO. 424, 85, HN 05188, no. 472. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
72. TNA, FO. 424, 81, HN 05188, no. 48. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
77. TNA, FO. 424, 87, HN 05188, no. 47. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
78. Samardžić, Evropa i obeležavanje granica Srbije, 157-158.
79. TNA, FO. 424, 87, HN 05188, no. 48. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
80. Samardžić, Evropa i obeležavanje granica Srbije, 158-159; TNA, FO. 424, 87, HN
81. TNA, FO. 424, 87, HN 05188, no. 46. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
82. TNA, FO. 424, 87, HN 05188, no. 47. Captain Anderson, R.E., to the Marquis of
83. Hertslet, The Map of Europe by Treaty, Vol.IV 1875-1891 (London: Harrison and
84. Ky proces nënkuptonte shënimin praktik të vijës kufitare në terren pas matjeve
86. Hartë nga koleksioni privat i autorit të këtij punimi: Turkey in Europe & the Bal-
