Pozita e gruas në shoqëri dhe familje: analizë nga statutet e Shkodrës, Drishtit dhe burime të tjera të kohës

Abstrakti

Studimet për të ndriçuar pozitën e gruas në shoqëri dhe familje gjatë Mesjetës në hapësirat arbërore janë të një rëndësie të veçantë dhe me interes, pavarësisht që gratë gjatë Mesjetës shpesh ishin të kufizuara në jetën e tyre shoqërore dhe ekonomike. Disa qytete arbërore në statutet e tyre kishin parashikuar një rol specifik për to si në shoqëri, ashtu edhe brenda familjes. Referuar këtij fakti, në Statutet e Shkodrës dhe të Drishtit gratë kishin një pozicion të caktuar juridik dhe shoqëror. Shkodra, si një qytet i rëndësishëm, pati një statut që rregullonte shumë aspekte të jetës shoqërore, duke përfshirë edhe statusin e gruas. Pavarësisht se gratë kishin më pak të drejta se burrat, ato mund të kishin pronë dhe të drejta mbi pasuritë e familjes. Edhe në qytetin e Drishtit, pozita e gruas nuk ishte ndryshe. Ajo mund të ushtronte njëfarë lirie në zgjedhjen e pasurisë dhe kishte të drejta të caktuara për trashëgiminë. Mbështetur në Statutet e Shkodrës dhe Drishtit, ky punim do të trajtojë pozitën dhe rolin e gruas në shoqëri dhe familje. Bazuar në këto statute, si dhe burimet arkivore dhe ato të botuara, në këtë punim do të përqendrohemi te disa karakteristika kryesore të së drejtës së gruas si: 1) e drejta e trashëgimisë dhe e testamenteve; 2) martesa dhe pasuria martesore; 3) mbrojtja ligjore dhe ndëshkimet.